امام حسین (ع) و دانشمندان شرق و غرب

 

امام حسین (ع) و دانشمندان شرق و غرب

 

مقدمه

در دهم محرم سال ۶۱ هجری  حادثه ای عظیم در تاریخ بشریت روی داد که در این روز فرزندان ابوسفیان مرتکب جنایتی هولناک شدند و فرزند رسول خدا در دشت نینوا به همراه هفتاد و دو تن از پاک ترین و شریف ترین انسان های تاریخ به شهادت رسانیدند . این قیام خونین علاوه بر آگاهی و بیداری جامعه ، نجات اسلام و مسلمین از چنگال بنی امیه ، توجه مردم به اهل بیت و شناخت ایشان و ایجاد جنبش های اصلاح طلبانه علیه ظلم و ستم ، برکات فراوان دیگری به همراه داشت .

قیام خونین کربلا و ستم ناپذیری حضرت حسین (ع) در برابر دستگاه فاسد یزید الگویی بزرگ برای همه یزید بشریت در طول تاریخ گردید که هرگز انسان های آزاده نباید تسلیم خود کامگی های مستبدان و جفا پیشگان شوند بلکه با اعتقادی راسخ به جنگ با اهریمنان بپردازند و مرگ با عزت را بر ذلت همراه با ذلت و خواری ترجیح دهند .

در این نوشتار به بررسی اندیشه های دانشمندان شرق و غرب در مورد شخصیت سرور و سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله الحسین (ع) و اصحاب با وفای ایشان پرداخته شده است تا همگان بدانند که حسین (ع) الگویی بزرگ نه تنها برای مسلمانان بلکه برای همه یزید انسان های در طول تاریخ خواهد بود .

1. توماس کارلایل « مورخ و خاورشناس انگلیسی قرن ۱۸ م » :

« بهترین درسی که از تراژدی کربلا می گیریم ، این است که حسین و یارانش با همه یزید وجودشان ایمانی استوار به خداوند داشتند . آن ها با عمل خود به جهانیان ثابت نمودند که کثرت عدد آن جا که حق بر باطل پیروز می شود ، مهم نیست . پیروزی حسین با وجود اقلیتی که داشت ؛ باعث شگفتی همه یزید دانایان جهان است چون نتیجه یزید کار پیروزی با حسین (ع) بود . » ^۱

۲ . ادوارد گیبون « مورخ انگلیسی قرن ۱۸ م » :

« با آن که مدتی از واقعه یزید کربلا گذشته و ما هم با صاحب واقعه هم وطن نیستیم ؛ مع ذلک مشقات و مشکلاتی که حضرت حسین (ع) تحمل نمود . احساسات سنگین دل ترین خواننده را بر می انگیزد ، چندان که یک نوع عواطف و مهربانی نسبت به آن حضرت در خود می یابد . » ^۲

3. واشنگتن ایرونیگ « دانشمند و خاور شناس امریکایی قرن ۱۸ » :

« برای امام حسین (ع) ، ممکن بود خود را با تسلیم شدن به اراده ی یزید نجات دهد اما مسؤولیت پیشوایی و ریاست نهضت هرگز اجازه نمی داد ، یزید را به خلافت بشناسد و برای رهایی مسلمانان از چنگال قهار ظلم و ستم امویان در کمال شهامت و آزادگی همه گونه مشقت و مصیبت را پذیرفت . آری ! روان تابناک حسین سرمدی و جاوید است .

ای قهرمان بزرگ و ای نمونه ی شهامت و ای شه سوار آزاده ، ای حسین ! درود بر تو باد ، این روح توست که در زیر آفتاب سرزمین خشک و گرم عربستان فنا ناپذیر و تا ابد برپاست . ای پهلوان و ای قهرمان حسین ! سلام همه یزید جهانیان نثار روان تو باد » ^۳

4. مهاتما گاندی « رهبر انقلابی هند قرن ۲۰-۱۹ م » :

« من بهترین ارمغان و گران بهاترین اندرز را به شما هدیه می کنم . اگر بخواهیم وطن خویش را نجات دهیم ، باید راهی را بپیماییم که حسین بن علی (ع) پیمود و این تنها نتیجه ای است که من از مطالعات و تحقیقاتم درباره ی تاریخ زندگی قهرمانان کربلا به دست آورده ام . »^۴

« من در طرح ریزی و پی گیری و به ثمر رسانی انقلاب درخشان هند از قیام مقدس و سازش ناپذیر و حرکت آفرین حسین (ع) و یارنش الهام گرفته ام و در حقیقت مسیر کربلا را دنبال کرده ام . »^۵

5. ماربین « دانشمند آلمانی » :

حسین بن علی (ع) یگانه سرباز رشید جهان اسلام است که چهارده قرن پیش یک تنه در برابر حکومت مقدر جور قد برافراشت و به شعار همیشگی خود می گفت : من در راه حق کشته می شوم و به ناحق دست نمی دهم . » ^۶

« حسین (ع) از عرب بود لکن امروز دیگر مخصوص عرب نیست ، بلکه مکتب او سرلوحه ی نهضت ملت ها و معیار حق و باطل است و عجم او را از عرب بیشتر دوست می دارد ؛ اما یزید – پادشاه عرب – بود . عرب از مشرق تا مغرب او را طرد کرد و انتسابش را برای خود ننگ شمرده است . » ^۷

6. جستیس . آ . راسل « شاعر بزرگ انگلیسی » :

آن ها [دشمنان ] سر مبارک او [حسین (ع) ] را بالا نگاه داشتند ؛ دهان مبارکش را با شلاق های خود نواختند .

« ای دهانی که هنگام طفولیت فروهشته بر لب پیامبر بوده ای . ای بدنی که زیر ستوران خوار شدی . این همان بدن پاکی بود که بینندگان را محسور می کرد . خونی که از رگ های مبارکت بیرون ریخته و خشک شده ، معجونی آسمانی است که تاکنون هیچ سم اسبی با چنین رنگ الهی رنگین نشده است .

ای زمین برهنه و بایر کربلا ! که در روی تو نه علفی است و نه چمنی ، برای اَبد آهنگ حزن و آه بر تو پوشیده است ؛ چون که در سرزمین تو بدن پاره ی مقدس پسر فاطمه ( س ) افتاده است که روح خویش را به خدا تقدیم کرد . » ^۸

7. کورت فریشلر ( نویسنده ی کتاب امام حسین (ع) و ایران ) :

حسین (ع) هم در شب اول محرم در بیابان واقع در مغرب رود فرات خود را تنها دید . ممکن است پرسیده شود که او در آن شب تنها نبود و با یک کاروان حرکت می کرد و نبایستی هنگام راه پیمایی دربیابان احساس تنهایی نماید ولی آدمی اگر کسی نداشته باشد که مانند او فکر کند و احساس و هدفی چون او داشته باشد احساس تنهایی می کند . » ⁹

« در این که در تراژدی بزرگ قیام حسین (ع) قصد فداکاری از طرف او نهفته بود ، تردید ندارم ، چون کسی که می گوید من شمشیر از غلاف نمی کشم مگر این که دیگری شمشیر از غلاف بکشد ، معلوم است که خود را برای فدا کردن جان آماده کرده است . » ^۱۰

8. سر ویلیام مویر « مورخ انگلیسی » :

« فاجعه ی کربلا نه تنها مقدرات خلافت بلکه مقدرات ممالک اسلامی را تعیین کرد . کیست که عزاداری پرشور و هیجان را ببیند و بدانید که هر سال مسلمانان کلیه ی کشورهای جهان چگونه از شام تا بامداد سینه می کوبند و با آهنگ موزون و محزون خود بی آن که خسته شوند مجنون وار فریاد می زنند : حسین ! حسین ! حسین ! و حربه ی برنده  و شمشیر دو دمی را که سلسله ی بنی امیه به دست دشمنان خود داده است ، تشخیص ندهد .  » ^۱۱

9. چارلز دیکنز « نویسنده ی انگلیسی » :

« اگر منظور امام حسین (ع) جنگ در راه خواسته های دنیایی بود ، من نمی فهمم چرا خواهران و زنان و اطفالش به همراه او بودند ؟ پس عقل چنین حکم می نماید که او فقط به خاطر اسلام ، فداکاری خویش را انجام داد . »^۱۲

۱۰ . ادوارد براون گرانویل « خاور شناس انگلیسی» :

« آیا اقلیمی پیدا می شود که وقتی درباره ی کربلا سخن می شنود ، آغشته با حزن و اَلم نگردد ؟ حتی غیرمسلمانان نیز نمی توانند پاکی روحی را که در این جنگ اسلامی در تحت لوای آن انجام گرفت ، انکار کنند . » ^۱۳

11. جرج جرداق « مورخ مسیحی لبنان » :

« حوادثی که حسین (ع) به خود دید ، ثابت می کند که در مقیاس اخلاقی ، چون آسمان بلند است ، بلند همان گونه حوادثی که یزید به وجود آورد ، ثابت می کند که از نظر مقیاس اخلاقی پست است ، پست . »

« غم نامه ی کربلا ، گواه گویایی است بر این مطلب و اشاراتی است رسا . »

اما یزید شراب خوار ، همیشه مستی بود که جامه ی حریر می پوشید و تار و تنبور می نواخت . » ^۱۴

12. رینولد . نیکلسون « نویسنده و خاورشناس انگلیسی » :

« بنی امیه ، سرکش و مستبد بودند . قوانین اسلامی را نادیده انگاشتند و مسلمین را خوار نمودند و … و چون تاریخ را بررسی می کنیم گوید : « دین برضد فرمان فرمایی قیام کرد و حکومت دینی در مقابل امپراتوری ایستادگی نمود . بنابراین تاریخ از روی انصاف حکم می کند که خون حسین (ع) به گردن بنی امیه است . » ^۱۵

13. سرپرستی سانکیس ؛ «خاورشناس انگلیسی قرن۱۹ و ۲۰ »:

« حقیقتاً آن شجاعت و دلاوری که این عده ی قلیل از خود بروز دادند به درجه ای بوده است که تمام این قرون متمادی هر کسی آن را شنید ؛ بی اختیار زبان به تحسین و آفرین گشود . این یک مشت مردم دلیر غیرتمند ، مانند مدافعان ترموپیل ، نامی بلند غیر قابل زوال برای خود تا ابد باقی گذاشتند . » ^۱۶

14. سلیمان کتانی « نویسنده و ادیب مسیحی لبنان » :

« در میان نخستین مهاجران ، علی بن ابی طالب (ع) از همه نام دارتر و برتر بوده ، کسانی که در انجام فتوحات و تحقق پیروزی نقش عمده ای داشتند ، بسیار بودند . اما از آن میان علی بن ابی طالب (ع) بیش از همه در دل پیامبر (ص) جا داشت زیرا او تربیت شده اش بود و رفیقش ، مشاورش ریال مصاحب جدایی ناپذیرش ، برادرش ، همسر دخترش فاطمه زهرا (س) که از همه کس برای او عزیزتر بود و پدر حسن و حسین که ذریه و دودمان پیامبر در ایشان خلاصه می شود . »^۱۷

15. موریس دوکبری « نویسنده ی اروپایی » :

« اگر مورخین ما حقیقت این روز را می دانستند و درک می کردند که عاشورا چه روزی است ؛ این عزاداری را مجنونانه نمی پنداشتند زیرا پیروان حسین (ع) به خاطر عزاداری حسین (ع) می دانند که پستی و زیردستی و استعمار و استثمار را نباید قبول کنند ، زیرا شعار پیش رو و آقای آن ها ندادن تن به زیر ظلم و ستم بود .

قدری تعمق و بررسی در مجالس عزاداری حسین (ع) که چه نکات دقیق حیات بخشی طرح می شود و در معنی می آموزند که حسین (ع) برای شرف و ناموس و بزرگی مقام و مرتبه ی اسلام ، از جان و مال و فرزند گذشت و زیر بار استعمار و ماجراجویی یزید نرفت .

پس بیایید ما هم شیوه ی او را سرمشق قرار داده از زیر دستی یزیدان نوعی ( بیگانگان ) خلاصی یابیم و مرگ با عزت را بر زندگی با ذلت ترجیح دهیم ، زیرا مرگ با عزت و شرافت بهتر از زندگی با ذلت است ، این است تعالی عالی اسلام ؛ مسلم است ملتی که از گهواره تا گور تعلیماتش چنین است ، دارای چه مقام و رتبه ای است ، دارای هر گونه شرافت و افتخاری است ، همه سرباز حقیقی عزت و شرافتند . » ^۱۸

16. توماس ماساریک « روحانی مسیحی » :

گرچه کشیشان ما هم از ذکر مصائب حضرت مسیح مردم را متأثر می سازند ولی آن شور و هیجانی را که در پیروان حسین (ع) یافت می شود در برابر مسیح یافت نخواهد شد و گویا سبب این باشد که مصائب مسیح در برابر مصائب حسین (ع) مانند پر کاهی است در مقابل یک کوه عظیم پیکر . » ^۱۹

17. کاپیتان . ﻫ . نیبلت . ج . پ « دریا نورد اروپایی » :

« آن شب هنگامی که آتش اردوها در اطراف او در بیابان برق می زد ، پیروان خویش را در اطراف خود جمع کرد و طی یک سخنرانی طولانی و قلب نو از با آنان سخن گفت . آن ها را از وحشت های روز بعد آگاه ساخت و فرمود :« یقیناً قتل عام انجام خواهد شد و کسانی که با من بمانند ، شهید خواهند شد » .

سپس عمل بسیار زیبایی انجام داد که نشانه ی آگاهی کامل او از ضعف بشری و قدرت روح فداکاری او و علامت قلب رئوف آن بزرگوار بود . تمام چراغ های اردو را خاموش کرد و سپس به پیروان خود گفت که هرکس قدرت و قلب ایستادگی و شهادت را در خود نمی بیند در تاریکی به طور ناشناس و بدون خجلت برود . صبح عاشورا در حالی که ابرهای ارغوانی در آسمان جمع می شد ، هفتاد و یک نفر با ایمان دور امام را گرفتند و همگی آماده ی شهادت بودند . ^۲۰

 

 

پی نوشت ها :

1. مجموعه ی گلزار بی پایان ، جلد ۳ ، صفحه ی ۳۷۶
2. فرهنگ عاشورا / صفحه ی ۲۸۲
3. مجموعه ی گلزار بی پایان / جلد ۳ / صفحه ی ۳۷۵
4. مجموعه ی گلزار بی پایان / جلد ۳ / صفحه ی ۳۷۴
5. مقدمه ی حماسه ی خورشید
6. مجموعه ی گلزار بی پایان / جلد ۳ / صفحه ی ۳۷۴
7. عزاداری از دیدگاه مرجعیت /صفحه ی ۶
8. مجله ی نور دانش / سال دوم / شماره ی ۲ / صفحه ی ۹۷
9. امام حسین و ایران / صفحه ی  ۱۸۵
10. امام حسین و ایران / صفحه ی ۱۶۳
11. تاریخ ادبی ایران / جلد ۱ / صفحه ی ۳۳۴
12. درسی که حسین به انسان ها آموخت / صفحه ی ۴۴۱
13. درسی که حسین به انسان ها آموخت / صفحه ی ۴۴۳
14. امام علی (ع) صدای عدالت انسانی / جلد ۵ / صفحه ی ۴۹
15. فرهنگ عاشورا / صفحه ی ۲۸۲
16. فرهنگ عاشورا / صفحه ی ۲۸۲
17. امام علی مشعلی و دژی / صفحه ی ۳۴
18. قیام امام حسین و یارانش / صفحه ی ۲۰
19. فرهنگ عاشورا / صفحه ی ۲۸۰
20. نور دانش / سال دوم / شماره ی ۳ / صفحه ی ۹۶

 

منابع و مآخذ

1. امام علی (ع) ، صدای عدالت انسانی ، جرج جرداق ، ترجمه سید هادی خسرو شاهی ، نشر خرم ، چاپ سوم ، قم ، ۱۳۷۶.
2. مجموعه ی گلزار بی پایان ( جلد ۳ ) ، حسین انصاریان و … ، انجمن خدمات اسلامی ، تهران ، ۱۳۹۹ قمری .
3. امام حسین (ع) و ایران ؛ کورت فریشلر ، ترجمه ی ذبیح الله منصوری ، انتشارات جاویدان ف چاپ دوم ، تهران ، ۱۳۵۵ .
4. فرهنگ عاشورا ؛ محدثی ، جواد ، نشر معروف ف چاپ اول ، قم ، ۱۳۷۴ .
5. امام علی ، مشعلی و دژی ؛ سلیمان کتانی ، ترجمه ی جلال الدین فارسی ، تهران ، بی نا ، ۱۳۵۸ .
6. درسی که حسین به انسان ها آموخت ؛ هاشمی نژاد ، عبدالکریم ، نشر شاهد ، چاپ چهارم ، تهران ، ۱۳۸۰ .